• Anasayfa
  • Favorilere Ekle
  • Site Haritası
  • https://www.twitter.com/kelkitliengin1
  • https://www.instagram.com/samsunhematoloji
  • https://www.youtube.com/channel/UCS3d-dJ0V7pH2jiFdvuyI4g
Üyelik Girişi
OKİT HAZIRLIK
TROMBOZ CHECKLİST
HODGKİN LENFOMA
KÖK HÜCRE NAKLİ EĞİTİMİ PROGRAMI
HAFTALIK HEMATOLOJİ ÖZETLERİ

Yeni Tanı AL Amiloidozda Rejim Seçimi

Sistemik AL amiloidoz eğitim dizisi • Bölüm 7 • Yeni tanıda ilk basamak tedavi

Yeni Tanı AL Amiloidozda Rejim Seçimi: Nöropati, Organ Kırılganlığı ve Otolog Nakil

Prof. Dr. Engin Kelkitli • Güncelleme: 5 Kasım 2026

Tedavi seçiminin ilkesi: Klonal yanıtı en derin ve hızlı biçimde sağlayabilecek yaklaşım, hastanın nörolojik ve kardiyorenal toleransına göre seçilir. Aynı ilaç yoğunluğu bütün AL hastalarına uygulanmaz.

Bu metin, kullanıcı tarafından sağlanan NCCN Systemic Light Chain Amyloidosis Version 1.2027, AMYL-B 2/6 sayfasının özgün eğitim yorumudur. Resmî çeviri değildir. Görsel dışındaki yorumlar ayrıca belirtilmiştir.

1. Sayfanın kapsamı ve rejim adları

Tablo hem otolog hematopoietik hücre nakline uygun hem de uygun olmayan hastalarda ilk basamak seçeneklerini ele alır. Tedavileri “tercih edilen” ve “belirli koşullarda yararlı” başlıkları altında ayırır.

Kısaltmaİçerik
CyBorD veya VCdSiklofosfamid + bortezomib + deksametazon.
Dara-CyBorD veya D-VCdDaratumumab + siklofosfamid + bortezomib + deksametazon.
Dara-Cy-DDaratumumab + siklofosfamid + deksametazon; bortezomib içermez.
BMDex/VMDexBortezomib + melfalan + deksametazon.
RdLenalidomid + deksametazon.
KdCarfilzomib + deksametazon.
MDexMelfalan + deksametazon.
“Tercih edilen” ile “belirli koşullarda yararlı” aynı öncelik düzeyi değildir. Ayrıca bir rejimin tabloda bulunması, her organ tutulumunda aynı güvenlilik veya kanıt düzeyine sahip olduğunu göstermez.

2. Başlangıçta nakle uygun değilse karar kalıcı olmayabilir

Tablonun üst notu, tanıda nakle uygun olmayan hastanın sistemik tedavi başladıktan sonra işlevsel durum ve/veya organ yanıtındaki düzelmeye göre yeniden değerlendirilmesini ister.

Klinik açıklama: Başlangıçtaki konjesyon, hipotansiyon, beslenme bozukluğu veya düşük performans zamanla değişebilir. Ancak yalnızca dFLC’nin düşmesi, yüksek doz tedavinin artık güvenli olduğunu kanıtlamaz. Organ rezervi tekrar değerlendirilmelidir.

3. Anlamlı nöropati yoksa tercih edilen yaklaşım

Dara-CyBorD — Kategori 1

Kaynak sayfa daratumumab, bortezomib, siklofosfamid ve deksametazon kombinasyonunu tercih edilen kategori 1 seçenek olarak gösterir. Tedavi sırasında anlamlı nöropati gelişirse bortezomibin azaltılması veya kesilmesi belirtilir.

Klinik açıklama: Bu yaklaşım farklı mekanizmalarla plazma hücresi klonunu hedefler. Amaç yalnızca yanıt almak değil, organlara toksik hafif zincir üretimini hızla azaltmaktır.

ANDROMEDA’nın katkısı ve sınırı

Randomize ANDROMEDA çalışmasında daratumumab eklenmesi, CyBorD’ye göre daha yüksek hematolojik tam yanıt ve daha iyi organla ilişkili sonuçlar sağlamıştır. Bununla birlikte ileri kardiyak IIIB hastalar çalışmaya alınmamıştır.

Kategori 1 kanıt, bütün ileri organ yetmezliği alt gruplarında aynı rejim yoğunluğunun kanıtlandığı anlamına gelmez. İleri kardiyak hastalıkta ayrı risk–yarar değerlendirmesi gerekir.

Otolog nakil

Kaynak sayfa uygun hastada otolog nakli de tercih edilen seçenek olarak listeler.

Klinik açıklama: Tablodaki sıralama, her hastaya Dara-CyBorD sonrasında mutlaka nakil uygulanacağı veya bu iki yaklaşımın birbirini dışladığı anlamına gelmez. İndüksiyon, kök hücre toplama ve nakil zamanlaması; klonal yük, yanıt, organ güvenliği ve merkez değerlendirmesine göre belirlenir.

4. Nöropati yoksa belirli koşullardaki alternatifler

CyBorD

Bortezomib, siklofosfamid ve deksametazon kombinasyonu alternatif olarak listelenmiştir. Anlamlı nöropati gelişirse bortezomib azaltılır veya kesilir.

Klinik açıklama: Daratumumaba erişim veya hastaya özgü nedenler seçimi etkileyebilir. Ancak CyBorD ile Dara-CyBorD, aynı kanıt ve öncelik düzeyindeymiş gibi sunulmamalıdır.

Bortezomib–melfalan–deksametazon

Kaynak tablo bu seçeneği nakle uygun olmayan hastalarla sınırlar.

Klinik açıklama: Melfalanın kök hücre rezervi ve gelecekteki mobilizasyon üzerindeki etkileri önemlidir. Nakil olasılığı bulunan hastada oral melfalan içeren bir yaklaşım seçilmeden önce nakil stratejisi netleştirilmelidir.

5. Anlamlı nöropati varsa tercih edilen yaklaşım

Dara-Cy-D: Bortezomibi başlangıçta dışarıda bırakmak

Kaynak sayfa anlamlı nöropatide daratumumab, siklofosfamid ve deksametazon kombinasyonunu tercih edilen seçenek olarak gösterir. Bu satırdaki rejim Dara-CyBorD değildir; bortezomib içermez.

Nöropatili hastada bortezomibi çıkarmak klonal tedaviden vazgeçmek değildir. Amaç, mevcut sinir hasarını ağırlaştırmadan etkin klonal kontrol sağlamaktır.

Dipnot g — Azaltılmış bortezomib eklenebilir mi?

Nöropatinin derecesine göre azaltılmış doz bortezomib eklenmesi düşünülebilir.

Klinik açıklama: Bu dipnot “her nöropatili hastaya düşük doz bortezomib ver” anlamına gelmez. Ağrı, işlev kaybı, otonom tutulum, ortostatik belirtiler ve önceki kötüleşme değerlendirilmelidir. Kaynak sayfa nöropati için belirli bir CTCAE derece sınırı veya azaltılmış doz şeması vermemektedir.

6. Nöropatili hastada alternatiflerin kendi sınırlamaları vardır

SeçenekKaynak sayfadaki dikkat noktası
Lenalidomid–deksametazonLenalidomid toksisitesi ve dipnot h’deki kardiyak/otonom sınırlamalar.
Carfilzomib–deksametazonKardiyopulmoner toksisite riski bulunanlarda dikkat.
Melfalan–deksametazonNakle uygun olmayan hastalar için.

Klinik açıklama: Bir ilacın periferik nöropati açısından alternatif olması, bütün organlar için daha güvenli olduğu anlamına gelmez. Örneğin carfilzomib seçerken kardiyak risk ayrıca değerlendirilir.

7. Dipnot h: Lenalidomid AL’de miyelom gibi kullanılmamalı

Kaynak dipnot, özellikle yeni tanı hastalarda henüz ortaya çıkarılmamış kardiyak işlev bozukluğu varlığında artmış toksisiteye dikkat çeker.

İleri kardiyak veya otonom sinir tutulumu bulunan hastalarda lenalidomid kullanılmaması belirtilir. Normal renal işlev bulunsa bile, miyelomda kullanılan başlangıç dozlarından daha düşük, 10–15 mg düzeyinde başlangıç düşünülür.

Normal kreatinin, standart miyelom dozunun AL’de uygun olduğunu göstermez. Bu dipnot, renal doz ayarlaması gereksinimini de ortadan kaldırmaz.

Klinik açıklama: Başlangıç dozu tek başına tam protokol değildir. Uygulama günleri, siklus yapısı, hematolojik tolerans, renal işlev ve eşlik eden tedaviler ayrıca belirlenmelidir.

8. İleri evre veya ileri organ kırılganlığı: Tek ajan daratumumab

Kaynak tablo bu grupta tek ajan daratumumabı tercih edilen seçenek olarak gösterir.

Satırdaki “ileri evre veya organ tutulumu” ifadesi, herhangi bir organ tutulumu olan bütün AL hastalarına monoterapi verilmesi şeklinde okunmamalıdır. Sistemik AL’de organ tutulumu zaten temel klinik sorundur. Buradaki bağlam ileri hastalık ve kombinasyon toleransının sınırlılığıdır.

Kanıtın sınırı

Güncel çalışma bilgisi: EMN22 faz II çalışmasında ileri kardiyak IIIB hastalar daratumumab monoterapisiyle tedavi edilmiş, yetersiz yanıtta bortezomib ve deksametazon eklenebilmiştir. Bu, ileri hastalık için prospektif veri sağlar; randomize bir kombinasyon karşılaştırması değildir.

Düzenleyici ayrım: ABD DARZALEX FASPRO ürün bilgisinde NYHA IIIB/IV veya Mayo IIIB hastalık için kontrollü çalışmalar dışındaki kullanıma ilişkin sınırlama bulunmaktadır. Kılavuz seçeneği, çalışma verisi ve ülkeye özgü ruhsat/erişim koşulları ayrı değerlendirilmelidir.

Tek ajan tedavi “risksiz tedavi” değildir. İleri kardiyak hastada erken ölüm riski ve yakın organ izlemi gereksinimi devam eder. Ayrıca eski Avrupa IIIB tanımı ile yeni AL-ISS IIIB ve IIIC sınıfları birebir aynı değildir.

9. Dipnot d: Deksametazon ve siklofosfamid uyarlamaları

Deksametazonun haftada 20 mg olarak düşünülmesi

Hekim değerlendirmesine göre şu durumlarda haftada 20 mg deksametazon düşünülebilir:

  • 70 yaşın üzerinde olma.
  • Vücut kitle indeksinin 18,5’in altında olması.
  • Hipervolemi.
  • Kötü kontrollü diabetes mellitus.
  • Önceden glukokortikoidle kabul edilemez yan etki gelişmesi.

Klinik açıklama: Haftada 20 mg, her kırılgan hasta için zorunlu veya güvenli bir alt sınır değildir. Daha fazla azaltma ya da steroidin çıkarılması gereksinimi, önceki genel ilkeler sayfasıyla birlikte değerlendirilir.

Siklofosfamidin haftalık üst sınırı

Kaynak dipnot haftalık maksimum siklofosfamid dozunu 500 mg olarak belirtir. Bu bir üst sınırdır; her hastaya sabit 500 mg verilmesi anlamına gelmez.

Klinik açıklama: Vücut yüzey alanına göre hesaplanan doz ile üst sınır karıştırılmamalıdır. Tolerans, sitopeniler, renal/hepatik durum ve protokol gereklilikleri ayrıca değerlendirilir.

10. Dipnot e: ANDROMEDA’daki daratumumab devamı

Kaynak dipnot, ANDROMEDA’da tek ajan daratumumabın idame olarak kullanıldığını belirtir.

Çalışma tasarımında ilk altı siklusluk kombinasyon sonrasında daratumumab tek başına sürdürülmüş; toplam tedavi başlangıcından itibaren en fazla 24 siklus planlanmıştır. Bu, altı siklustan sonra ek 24 siklus anlamına gelmez.

ANDROMEDA, daratumumab idamesi ile idamesiz izlemi ayrı bir randomizasyonla karşılaştırmamıştır. Dolayısıyla bütün yararı yalnızca idame bölümüne atfetmek veya çalışmadan idamenin bağımsız katkısını kesin hesaplamak uygun değildir.

Klinik açıklama: Nakil sonrası rutin idame kararı ile ANDROMEDA’nın kombinasyon sonrası daratumumab devamı da aynı soru değildir.

11. Dipnot f: Otolog nakil altındaki seçilmiş hasta özellikleri

Dipnotta şu özellikler yazılıdır:

  • Tek organ tutulumu.
  • Kemik iliği plazma hücre oranının %10’un altında olması.
  • İyi performans durumu.

Bu özellikler sayfadaki otolog nakil seçeneğiyle ilişkilendirilmiştir. Ancak tek başına kapsamlı nakil uygunluk kriterleri olarak kullanılamaz.

“Tek organ + plazma hücresi <%10 + iyi performans”, kardiyak biyobelirteçler ve hemodinamik güvenlik değerlendirilmeden nakil onayı vermeye yetmez. Tersine, bu özellikleri taşımayan her hastanın otomatik olarak bütün nakil seçeneklerinden dışlandığı da bu dipnottan çıkarılamaz.

Klinik açıklama: AL’de klon yükü, indüksiyon gereksinimi ve naklin güvenliği ilişkili fakat farklı kararlardır. Dipnot b’nin yönlendirdiği sonraki sayfa ve nakil rehberiyle birlikte değerlendirme gerekir.

12. Dipnot c: IgM paraproteininde üretici klonu belirle

IgM paraproteini bulunan hastalarda farklı tedavi gerekebilir. Kaynak dipnot, altta plazma hücresi klonu varsa tabloda önerilen tedavilerin izlenmesini; lenfoma veya LPL varsa WM/LPL rehberine başvurulmasını belirtir.

IgM pozitifliği tek başına “Waldenström tedavisi ver” anlamına gelmez. Önce amiloidojenik proteini üreten klon tanımlanmalıdır.

Klinik açıklama: Kemik iliği morfolojisi, immünfenotip ve gerektiğinde moleküler bulgular bu ayrımı destekler.

13. Dipnot a ve b: Bu sayfa tek başına protokol değildir

Dipnot a: Genel tedavi, destek, profilaksi, toksisite ve laboratuvar girişimleri için AMYL-B 1/6’ya yönlendirir.

Dipnot b: Otolog nakil uygunluğu ve melfalan dozlaması için AMYL-B 3/6’ya yönlendirir.

Dolayısıyla bu tablodan yalnızca rejim adı seçilip, hastanın organ güvenliği ve destek planı değerlendirilmeden tedavi başlanması eksik bir uygulama olur.

14. Bütün dipnotların toplu özeti

DipnotAna mesaj
aGenel tedavi ilkeleri için AMYL-B 1/6.
bNakil uygunluğu ve melfalan dozu için AMYL-B 3/6.
cIgM hastada tedaviyi üretici klona göre seç.
dSeçilmiş hastada deksametazon 20 mg/hafta düşünülebilir; siklofosfamid maksimum 500 mg/hafta.
eANDROMEDA’da kombinasyon sonrasında tek ajan daratumumab sürdürülmüştür.
fOtolog nakil seçeneği altında seçilmiş hasta özellikleri belirtilir; tam uygunluk listesi değildir.
gNöropatinin derecesine göre azaltılmış bortezomib eklenmesi düşünülebilir.
hLenalidomidde artmış toksisite; ileri kardiyak/otonom tutulumda kaçınma ve daha düşük başlangıç dozu.

15. Kategori 1 ve kategori 2A ayrımı

Dara-CyBorD bu sayfada açıkça kategori 1 olarak işaretlenmiştir. Bu, yüksek düzey kanıt ve yaklaşımın uygunluğu konusunda yeknesak panel uzlaşısını ifade eder. Aksi belirtilmeyen diğer öneriler sayfanın genel notuna göre kategori 2A’dır.

Kategori, hastaya özgü kontrendikasyon veya intoleransı ortadan kaldırmaz. Rejim seçimi, doz uyarlaması ve uygulama güvenliği ayrı değerlendirilir.

16. Klinik karar için son kontrol

  1. Üretici klon plazma hücresi mi, lenfoplazmasitik mi?
  2. Nöropati periferik mi, otonom mu; işlevsel şiddeti ne?
  3. Kardiyak evre, hemodinamik durum ve konjesyon nasıl?
  4. Deksametazon ve siklofosfamid uyarlaması gerekiyor mu?
  5. Seçilen alternatifin kardiyak, renal veya nörolojik bedeli ne?
  6. Nakil değerlendirmesi ve gerekiyorsa kök hücre toplama planı var mı?
  7. İkinci ve üçüncü siklus erken yanıt kontrolü planlandı mı?
  8. Profilaksi, kan bankası hazırlığı ve organ destek planı tamam mı?
BİLGİLENDİRME

Bu sitedeki bilgiler, kendi çalışma notlarım ve kişisel araştırmalarımdan oluşmaktadır. Bilgilendirme amacı taşır ve bağlayıcı değildir.
The information on this site consists of my personal study notes and research. It is for informational purposes only and is not legally binding.

Hematology Journal
Ziyaret Bilgileri
Aktif Ziyaretçi3
Bugün Toplam9
Toplam Ziyaret227779
Döviz Bilgileri
AlışSatış
Dolar49.923950.1239
Euro56.112056.3368
PRATİK HEMATOLOJİ